Bắt đầu sắp xếp (Getting organized)

Khi bạn bắt đầu mở hộp bộ VEX IQ Kit, điều đầu tiên dễ nhận thấy là — có rất nhiều linh kiện. Những bước đầu tiên để đi đến thành công là nhận diện và sắp xếp các linh kiện này.

Bộ VEX IQ Kit đã được mở, với từng loại linh kiện được gom thành các nhóm gọn gàng để minh họa sự đa dạng các chi tiết có trong bộ kit.

Nhận diện các linh kiện (Identifying the parts)

VEX Robotics phân chia các linh kiện VEX IQ thành ba nhóm:

1. IQ Electronics

2. Structure

3. Motion

IQ Electronics (linh kiện điện tử IQ) bao gồm các thành phần như Robot Brain (bộ não robot), Controller (tay điều khiển), Smart Motors (động cơ thông minh), Batteries (pin), Smart Radios (bộ thu phát không dây), Sensors (cảm biến) và cáp kết nối.

Structure (kết cấu) bao gồm tất cả các chi tiết nhựa dùng để lắp ráp như beams (thanh dầm), pins (chốt), và connectors (đầu nối).

Motion (chuyển động) bao gồm tất cả các bộ phận có chuyển động, chẳng hạn như wheels (bánh xe), gears (bánh răng), sprockets (đĩa xích), pulleys (puly), và các phụ kiện khác.

Poster “VEX IQ Super Kit Contents” cung cấp cái nhìn tổng quan về tất cả các linh kiện trong một bộ VEX IQ Kit, được sắp xếp theo từng nhóm.

Một công cụ rất hữu ích để nhận diện tất cả các linh kiện này là Super Kit Contents Poster đi kèm trong Super Kit. Poster này chứa nhiều thông tin quan trọng, chẳng hạn như:

• Hình minh họa kích thước thật 1:1 của từng linh kiện. Các chi tiết trong bộ kit có thể được đặt trực tiếp lên poster để nhận diện và đối chiếu kích thước.

• Tên của linh kiện. Tên này được sử dụng xuyên suốt trong toàn bộ tài liệu, hướng dẫn và hoạt động của VEX.

• Mã linh kiện (part number). Mỗi linh kiện có một mã số duy nhất để nhận diện.

Super Kit Contents Poster cũng có thể được mua thêm để sử dụng trong môi trường lớp học.

Cách sử dụng hộp lưu trữ (How to use the Storage Bin)

vào phía trên của hộp, và nắp trên được đúc sẵn để các hộp có thể xếp chồng lên nhau an toàn. Các ngăn trong khay rất phù hợp để sắp xếp những linh kiện nhỏ, trong khi các linh kiện lớn hơn có thể đặt gọn gàng bên dưới khay.

Hộp lưu trữ được minh họa hai lần: một lần để thấy khay từ phía trên, và một lần để thấy hộp khi đã tháo khay. Khay có nhiều ngăn để phân loại linh kiện, và bên dưới khay là các linh kiện lớn như Controller, Brain và Beams được đặt gọn gàng.

Nhiều bộ kit (Multiple kits)

Nếu bạn có nhiều bộ kit, chẳng hạn trong môi trường lớp học, việc tổ chức thêm sẽ rất hữu ích. Sau khi đã thiết lập một hệ thống sắp xếp cho từng bộ kit, bạn nên tạo nhãn hoặc nhãn kèm hình ảnh để giúp học sinh trả các linh kiện về đúng vị trí đã được chỉ định.

Hình minh họa cho thấy nhiều bộ kit được xếp chồng lên nhau, tổng cộng 12 bộ. Một bộ đã được mở ra để lắp robot và được đặt sang một bên. Với số lượng bộ kit lớn như vậy, việc tổ chức là rất quan trọng và nên dán nhãn cũng như cất giữ gọn gàng.

Việc dán nhãn cho từng bộ kit với một tên riêng (ví dụ: Kit A, Kit B, Kit C, …) cũng rất hữu ích. Dán nhãn Robot Brain, Controller, Battery và bộ sạc pin với tên kit tương ứng sẽ giúp xác định thiết bị thuộc về bộ nào. Tham khảo bài viết Storage and Organization - Get Started with VEX IQ để biết thêm chi tiết về lưu trữ và tổ chức.

Dụng cụ Pin Tool (The Pin Tool)

Pin Tool là một công cụ hỗ trợ rất giá trị khi lắp ráp robot VEX IQ. Nó giúp thực hiện nhiều thao tác khác nhau trong quá trình lắp robot. Trong bài viết Plastic Construction System - Construction - VEX IQ, bạn sẽ tìm thấy nhiều mẹo bổ sung để hỗ trợ việc lắp ráp không cần dụng cụ, đồng thời giải thích cách sử dụng Pin Tool.

Sơ đồ Pin Tool của VEX: đầu nhọn ở giữa được gọi là Puller (dụng cụ kéo), một đầu tay cầm được gọi là Pusher (dụng cụ đẩy), và tay cầm còn lại là Lever (đòn bẩy).

Khởi động hệ thống (Powering up)

Sau khi đã quen thuộc với các linh kiện và sắp xếp xong bộ kit, bước tiếp theo là chuẩn bị Robot Brain và Controller để sử dụng. Việc này bao gồm: lắp Smart Radios vào Robot Brain và Controller, lắp pin Controller, sạc Controller và sạc pin Robot Brain.

Ngoài ra, Controller cần được ghép cặp (pairing) với Robot Brain và Robot Brain cần được cập nhật firmware.

Biểu tượng ứng dụng VEXos Utility.

Để hỗ trợ bạn, Super Kit đi kèm với VEX IQ Control System User Guide, và trong VEX Library cũng có nhiều bài viết hướng dẫn chi tiết cách thực hiện từng bước. Các bài viết được liệt kê bên dưới.

Trang bìa trước của VEX IQ Control System User Guide, với sơ đồ nhiều linh kiện điện tử VEX IQ được kết nối với một IQ Brain.

Lắp Smart Radio cho Brain và Controller (Installing Brain and Controller Smart Radios)

Robot Brain và Controller giao tiếp không dây thông qua Smart Radios. Các Smart Radios này cần được lắp vào thiết bị trước khi có thể giao tiếp.

Hình ảnh linh kiện VEX IQ Smart Radio.

Hai bài viết sau sẽ hỗ trợ việc lắp Smart Radios:

• Installation and Removal from the Brain - Radios for VEX IQ

• Installation and Removal from the Controller - Radios for VEX IQ

Lắp pin cho Controller (Installing the Controller Battery)

Controller được xuất xưởng mà chưa lắp pin. Việc lắp pin khá đơn giản và chỉ cần một tua vít Phillips.

Sơ đồ một tua vít Phillips đang được dùng để siết vít nắp pin của Controller.

Để biết thêm chi tiết, tham khảo bài viết Battery Installation - Controller for VEX IQ.

Sạc pin Controller (Charging the Controller Battery)

Sau khi lắp pin, Controller cần được sạc. Có hai cách đơn giản để sạc: sạc qua cổng USB hoặc sạc bằng cách nối Controller với Robot Brain.

Sơ đồ Controller đang được sạc từ laptop bằng cáp USB.

Tham khảo bài viết Charge - Controller for VEX IQ để biết thêm chi tiết.

Sạc pin IQ Brain (Charging the IQ Brain Battery)

Bước tiếp theo là sạc pin Robot Brain. Pin Robot Brain có bộ sạc riêng biệt.

Sơ đồ pin Robot Brain được đặt vào bộ sạc, bộ sạc được cắm vào ổ điện.

Pin Robot Brain có thể được cắm vào bộ sạc đang cấp nguồn, và bộ sạc có đèn LED hiển thị trạng thái pin.

Ảnh chụp bảng giải thích 4 trạng thái của đèn báo trên bộ sạc:
– Đèn xanh liên tục: pin đã sạc đầy hoặc chưa được cắm.
– Đèn đỏ liên tục: pin đang sạc.
– Đèn xanh nhấp nháy: lỗi quá nhiệt.
– Đèn đỏ nhấp nháy: lỗi pin Robot Brain.

Tham khảo bài viết Charge - Battery - VEX IQ để biết thêm thông tin.

Lắp pin vào Robot Brain (Inserting in the Robot Brain Battery)

Sau khi pin Robot Brain đã được sạc, cần lắp pin vào Robot Brain. Đây là một bước rất đơn giản và sau khi hoàn tất, pin sẽ được tích hợp hoàn toàn với Robot Brain.

Sơ đồ cho thấy pin đang được trượt vào IQ Brain. Mũi tên chỉ hướng trượt pin vào cổng ở đáy Brain. Pin được đặt với chốt khóa quay ra xa Brain, và biểu tượng cho thấy pin sẽ “click” vào đúng vị trí.

Tham khảo bài viết Installation and Removal - Battery - VEX IQ để biết thêm chi tiết.

Lưu ý: khi thiết kế robot tùy chỉnh, hãy đảm bảo chừa đủ không gian để có thể tháo lắp pin.

Ghép cặp Robot Brain và Controller (Pairing the Robot Brain and Controller)

Sau khi Robot Brain và Controller đều đã có pin được sạc và lắp Smart Radios, bạn cần ghép cặp hai thiết bị để thiết lập kết nối. Việc này được thực hiện bằng cách nối cáp (tether) giữa hai thiết bị và bật nguồn Robot Brain.

Sơ đồ Controller được kết nối với Brain bằng cáp tether.

Khi Controller và Robot Brain đã được ghép cặp thành công, bạn sẽ không cần thực hiện lại thao tác này nữa.

Tham khảo bài viết Wireless Connection (Pairing) - Controller for VEX IQ để biết thêm chi tiết.

Cập nhật firmware (Updating the Firmware)

Tất cả các thiết bị thông minh VEX IQ (Robot Brain, Controller, Smart Motor và Sensors) đều có bộ xử lý riêng và chạy phần mềm đặc biệt gọi là VEX IQ Firmware, hay còn gọi là VEXos. Việc cập nhật firmware cho thiết bị mới là rất quan trọng để đảm bảo chúng hoạt động chính xác.

Sơ đồ Brain được kết nối với laptop qua cáp USB, hiển thị Brain cùng các kết nối, bao gồm 5 thiết bị Smart Port và Controller.

Tham khảo hai bài viết sau để cập nhật firmware:

• Firmware Updates - Robot Brain for VEX IQ

• Firmware - Get Started - VEXcode IQ

Hỗ trợ về hướng dẫn lắp ráp (Help with Instructions)

Có nhiều lựa chọn để lắp robot đầu tiên của bạn. Dù đó là Clawbot với hướng dẫn đi kèm Super Kit, một trong nhiều mẫu robot trên trang VEX Robotics, hay các mẫu trong STEM Labs, bạn nên bắt đầu với một bộ hướng dẫn để làm quen với hệ thống VEX IQ trước khi tự thiết kế robot.

Hình minh họa robot VEX IQ Allie trông giống cá sấu, có thể được lắp từ bộ VEX IQ.

Tổng quan về hướng dẫn lắp ráp (Overview of Build instructions)

Trang bìa trước của Rise Hero Bot build instructions. Rise là Hero Bot cho VEX IQ Challenge mùa giải 2020–2021 với chủ đề Rise Above.

Một loại hướng dẫn lắp robot được gọi là Builds. Một số được gọi là ‘Hero’ builds, đây là các robot khởi đầu cho VEX IQ Challenge.

Ảnh chụp ba bộ IQ robot Build Instructions có thể tải về dưới dạng PDF.

Builds có thể là tài liệu in sẵn như Clawbot IQ Build Instructions trong Super Kit, hoặc file .pdf tải từ trang VEX Robotics.

Mỗi bộ build bao gồm các mẹo hữu ích, danh sách đầy đủ linh kiện cần thiết và các bước chi tiết hướng dẫn xuyên suốt quá trình lắp ráp.

Tổng quan hướng dẫn STEM Lab (Overview STEM Lab build instructions)

Hướng dẫn STEM Lab là một phần của các hoạt động giáo dục trong IQ STEM Labs. Các hướng dẫn này bao gồm toàn bộ thông tin như các build khác.

Ba thẻ STEM Lab IQ được hiển thị liền nhau, mỗi thẻ có hình minh họa và mô tả nội dung học tập.

Một số phiên bản web của STEM Lab builds có thêm công cụ điều hướng.

Ảnh chụp giao diện web của menu Build trong STEM Lab, với các ký hiệu được đánh dấu:

A. Chỉ mục trình chiếu – điều hướng bằng cách chọn slide.
B. Thanh menu trình chiếu – điều hướng bằng cách chọn vòng tròn tương ứng với slide.
C. Mũi tên tiến/lùi – chuyển sang slide kế tiếp hoặc quay lại slide trước.
D. Thanh điều hướng STEM Lab – cung cấp điều hướng cho toàn bộ STEM Lab.

Mẹo hữu ích khi sử dụng hướng dẫn (Helpful hints for using the instructions)

Một phần quan trọng của quá trình thiết kế và học tập là việc mắc lỗi. Khi lắp robot đầu tiên, bạn sẽ trải nghiệm quá trình này. Dưới đây là một số mẹo giúp hạn chế lỗi:

Danh sách linh kiện cần cho một bước lắp ráp mẫu, bao gồm: 1 Beam 2×12, 6 Connector Pins 1×1, và 1 Smart Motor.

Kiểm kê linh kiện – hãy chắc chắn thu thập đầy đủ và đúng linh kiện trước khi bắt đầu mỗi bước.

Ví dụ một bước lắp ráp: Smart Motor được gắn vào Beam bằng 6 Connector Pins 1×1. Các đường màu xanh lá được làm nổi bật để chỉ vị trí chính xác của từng linh kiện. Dòng chữ nhắc nhở: hãy chú ý kỹ các đường màu xanh trong hình, chúng cho biết cách các linh kiện cần được lắp.

Ghi chú lắp ráp và đường xanh – nhiều hình minh họa có ghi chú và đường màu xanh để chỉ vị trí lắp.

Ví dụ một bước lắp ráp: bánh xe được gắn vào Beam bằng Shaft. Biểu tượng ở góc trên bên phải cho biết cần chú ý hướng của bánh xe và bánh phải quay ra ngoài.

Hướng của linh kiện – hãy chú ý kỹ hướng lắp, ví dụ bánh xe lắp ngược có thể cọ vào khung robot.

Khu vực cần chú ý đặc biệt - Ví dụ bước lắp ráp có biểu tượng “special watch” (khu vực cần chú ý đặc biệt), yêu cầu cẩn thận hơn.

Ví dụ bước lắp ráp: cáp kết nối Brain với hai Smart Motors, các Smart Ports được đánh số, một ở cổng 6 và một ở cổng 1.

Ký hiệu khi nối cáp – số được ghi chú cho biết cổng Smart Port trên Robot Brain mà cáp cần cắm vào.

Mẹo lắp ráp chung (Assembly tips)

Ngoài các mẹo trong hướng dẫn lắp ráp, dưới đây là một số mẹo chung hỗ trợ lắp robot đầu tiên.

Hệ thống kích thước linh kiện (Sizing system for parts)

Hệ thống VEX IQ sử dụng các cách xác định kích thước khác nhau cho từng loại linh kiện. Việc dùng nhầm kích thước là rất dễ xảy ra và thường sẽ gây vấn đề ở các bước sau.

• Linh kiện kết cấu (Structural parts): Beams và Plates được xác định kích thước theo hệ pitch, tức là số rãnh trên cạnh nhựa. Tham khảo Beams and Plates - Construction - VEX IQ.

• Pins và connectors: được xác định theo số lớp nhựa mà chúng có thể xuyên qua. Tham khảo Connectors and Standoffs - Construction - VEX IQ.

• Wheels: được xác định theo quãng đường di chuyển trong một vòng quay. Tham khảo Wheels - Construction - VEX IQ.

• Gears, sprockets và pulleys: được xác định theo số răng hoặc đường kính. Tham khảo How to use VEX Plastic Gears, Sprockets, and Pulleys.

Lắp xích và băng tải xích (Assembling chain and tank treads)

Sơ đồ 4 bước lắp xích và băng tải xích.

Hệ thống VEX IQ có chain (xích) và tank treads (băng tải xích) dùng với sprockets. Các chi tiết này được lắp bằng cách nối các mắt xích riêng lẻ, cho phép tạo chiều dài tùy chỉnh. Hai mắt xích được đặt lệch góc nhẹ, căn lỗ của mắt này với chốt của mắt kia, sau đó xoắn cho đến khi chúng khớp lại.

Để tháo xích hoặc băng tải, thực hiện ngược lại quy trình trên.

Hình minh họa xích hoặc băng tải được đặt lên sprocket để dễ nối hai đầu.

Một kỹ thuật hữu ích khi nối hai đầu xích/băng tải là đặt chúng lên sprocket trong quá trình nối.

Tiếp theo là gì? (What is next?)

Sau khi lắp xong robot đầu tiên, bạn có thể bắt đầu lập trình cho nó. Bài viết Coding with VEXcode IQ - Get Started with VEX IQ sẽ giúp bạn bắt đầu.

Cuộc phiêu lưu tiếp theo là tự thiết kế robot của riêng bạn. Khi bạn sẵn sàng, các bài viết sau sẽ hỗ trợ:

• Assemblies - Construction - VEX IQ

• Drivetrains - Construction - VEX IQ